Welke opzet kies jij?

Aquariumvissen leven in bijna alle werelddelen in verschillende leefomgevingen, ook wel biotopen genoemd. Dat betekent dat je ook jouw aquarium op heel veel verschillende manieren kunt opzetten en inrichten, afhankelijk van de vissen die je wilt gaan houden. Dat klinkt misschien ingewikkeld, maar is gemakkelijker dan je denkt.

Inhoudsopgave:

Een aquarium onderhouden is niet moeilijk

Het opzetten van een aquarium is toch iets meer dan het kopen van een bak, die vervolgens vullen met water en er vissen in zetten. Zo gemakkelijk is het natuurlijk niet. Maar echt moeilijk is het ook niet. En het onderhoud aan een aquarium is veel minder werk dan veel mensen denken. Aquariumvissen zijn wel een bijzondere vorm van huisdieren. Een aquariumliefhebber moet zich verdiepen in het natuurlijke leefmilieu (het biotoop) van zijn tropische vissen en proberen dat te vertalen naar zijn of haar aquarium. Dat vereist wel een zekere kennis en kunde. Gelukkig zijn er tegenwoordig veel (technische) hulpmiddelen te verkrijgen die het de beginnende aquariumliefhebber gemakkelijker maken dan 100 jaar geleden toen de eerste aquaria hun intrede deden. Toch is het nog vaak een leerproces met vallen en opstaan voordat je voldoende kennis en kunde bezit om een aquarium goed op te zetten en te onderhouden. Je moet je verdiepen in de theorie, goed observeren, ervaring opdoen en advies inwinnen.

Siervissen staan inmiddels op plaats 3 in de lijst van meest gehouden huisdieren. Gelukkig worden steeds meer aquariumvissen succesvol na-gekweekt in tropische aquaria. Zij stellen veel minder eisen aan hun leefomgeving (lees: het water). Ze zijn vaak ook relatief goedkoop in de aanschaf. Maar nog altijd worden siervissen in het wild gevangen om aan de vraag van het groeiend aantal aquariumliefhebbers te voldoen. Dat betekent extra zorg en verantwoording om deze wildvang-vissen een optimale leefomgeving te bieden waarin ze hun natuurlijke gedrag kunnen vertonen. Naast veel aquariumvissen zijn ook diverse waterplanten tegenwoordig vrij gemakkelijk te houden als aan de basis-eisen wordt voldaan (voldoende licht en voeding). Maak hier gebruik van als je voor de eerste keer een aquarium gaat opzetten, ook al is het vaak verleidelijk om meteen zo'n mooi koppel Cichliden aan te schaffen. Vraag advies bij aquariumspeciaalzaak Het Natuurhuis. Dit voorkomt teleurstelling en frustratie en je bespaart je mogelijk kostbare nieuwe huisdieren een kwijnend bestaan.
Het klinkt misschien vreemd maar begin niet met een te klein aquarium. Door de geringe inhoud (lees waterhoeveelheid) is een klein aquarium veel gevoeliger voor ongewenste invloeden en heeft een fout direct (grote) gevolgen voor de planten en de vissen.

Biotoop-aquarium

Aquariumvissen komen oorspronkelijk vanuit verschillende werelddelen: Thailand, het Amazonebekken, Texas (Noord-Amerika), Australië en Nieuw Zeeland, Maleisië, Borneo en Centraal-Afrika (m.n. het Malawimeer en Tanganyikameer) en West-Afrika. Al die werelddelen hebben uiteraard allemaal hun eigen biotoop waarin onze aquariumvissen leven. Van heel veel biotopen is de watersamenstelling inmiddels bekend. Toch is het niet verstandig om een dergelijke watersamenstelling kunstmatig exact te gaan nabootsen. Het aquarium heeft namelijk door de beperkte inhoud zijn eigen biotoop, ook door het relatief grote aantal vissen en planten die erin leven. Daardoor gelden er andere regels en wetten dan in de vrije natuur.
Daar begint het verhaal van de waterkringloop met de regendruppels die op hun weg naar beneden o.a. stof, pollen en zuurstof opnemen. Op de grond aangekomen zakken ze in de bodem of stromen over rotsen. Ook dan nemen ze allerhande stoffen op zoals zouten, mineralen en organisch materiaal. Regenwater dat niet door de bodem kan worden vastgehouden komt samen in poelen en in beekjes, die weer opgaan in een kleine stroom en tenslotte een rivier vormen. Gedurende die reis neemt het water nog allerlei stoffen op van de oevervegetatie. Afhankelijk van het landschap wordt het water troebel, verkleurd of blijft kraakhelder. De seizoenen met lange droogte-perioden en overvloedige regenval zorgen voor een wisseling in temperatuur en samenstelling van het water, waardoor onze vissen bijvoorbeeld aangespoord worden om te paren.
 
 
In een aquarium wordt een natuurlijk biotoop vertaald in een biotoop-aquarium met bijvoorbeeld slechts weinig planten en een zanderige bodem. Deze nabootsing van een biotoop is dus maar erg beperkt. Men probeert veel meer de visuele omgeving zo origineel mogelijk weer te geven en niet zozeer de watersamenstelling en -huishouding, met uitzondering van de watertemperatuur, PH-waarde en de °dGH-waarde (waterhardheid). Als je verschillende natuur-filmpjes op YouTube bekijkt zou je je af kunnen vragen of het wel mogelijk is om een echt biotoop-aquarium in te richten. In de vrije natuur maakt een biotoop onderdeel uit van een ecosysteem en is er een wisselwerking met de (oever)beplanting en de seizoenen. Het is vrijwel ondoenlijk om dit in een gemiddeld huiskamer-aquarium na te bootsen. Bovendien speelt bij een aquarium het visuele en esthetische aspect een rol: het moet er toch wel mooi uit zien.
Een 100% natuurgetrouw biotoop-aquarium is dus eigenlijk vrijwel onmogelijk. Maar is dit nou zo erg? Nee, helemaal niet. Als je in staat bent om de vissen een omgeving te bieden waarin ze hun natuurlijk gedrag kunnen vertonen en die voldoet aan de basiskenmerken van het natuurlijke biotoop (watersamenstelling, bodem en beplanting), dan ben je al een heel eind. Hoe kritisch je zelf bent m.b.t. de keuze van passende planten en vissen is persoonlijk. De medewerkers van aquariumspeciaalzaak Het Natuurhuis adviseren graag hierbij. Maak gebruik van hun ervaring!
 
 
Veel tropische aquariumvissen die bij Het Natuurhuis te koop zijn komen uit de tropische regenwouden van Zuid-Amerika, Azië en Afrika. Het zijn de zalmpjes, barbelen, labyrinthvissen, meervallen en cichliden die je vaak in een gezelschapsaquarium tegen komt. Dat je deze vissen gerust in één aquarium kunt samen brengen komt o.a. door het gegeven dat de watersamenstellingen van bijna alle regenwoudbeken vrijwel gelijk is. Daarnaast zijn er de zoetwatermeren, zoals het Malawimeer en Tanganyikameer in Afrika. Hier leven diverse prachtige cichliden-soorten in verschillende leefomgevingen, die zonder al te veel problemen zijn na te bootsen.
aquascape-rounded > Dierspecialist Het Natuurhuis | Aquariumvormen | Aquarium > aquarium, vormen
 
 

  Snapshot

De meeste aquariumbezitters richten hun aquarium in als een gezelschaps-aquarium met planten en vissen die zij mooi vinden. Je kunt in je aquarium ook een landschap creëren. Dat kan op verschillende manieren. Je kunt de natuurlijke omgeving in een bepaald gebied nabootsen door rekening te houden met de bodem, de oever, de planten en de water-waarden en de techniek hierop af te stemmen. Natuurlijk zwemmen er alleen vissen die hier van nature ook (samen)leven. Dan krijg je een biotoop-aquarium. Je kunt ook de vorm als uitgangspunt nemen. Dan ligt het zwaartepunt op het esthetische aspect en maak je een landschap met heuvels, bomen en een in de verte verdwijnend pad. Dan krijg je een aquascape-aquarium waarin de vissen vaak alleen maar bijzaak zijn. De keus is aan jou!
wikipedia-logo > Dierspecialist Het Natuurhuis | Aquariumvormen | Aquarium > aquarium, vormen
Aquarium op Wikipedia
wikibooks-logo > Dierspecialist Het Natuurhuis | Aquariumvormen | Aquarium > aquarium, vormen
Aquaristiek op Wikibooks

  Downloads

 Download de JBL folder over het inrichten van een aquarium

-Download folder-

 Download de JBL folder over het aquariumwater

-Download folder-

 Download de HS Aquafolder over het zoetwateraquarium

-Download folder-

 Download de informatiebrochure van Sera over het inrichten van een aquarium

-Download folder-

 Download de brochure van Colombo over aquariumplanten

-Download folder-

 Download de folder van Tetra over je eerste aquarium met een leidraad voor beginners

-Download folder-

 Download de folder van Tetra met ideeën voor mooie aquaria

-Download folder-

 Download de folder van Tetra over aquaristiek voor experts

-Download folder-

 Download de folder van Dennerle over het nano-aquarium

-Download folder-

 Download de folder van Dennerle over het voorkomen van algen

-Download folder-
 
 

Aquascaping of het Natuur-aquarium

Sinds een aantal jaren is een nieuwe vorm van het inrichten van een aquarium terrein aan het winnen, het zgn. natuur-aquarium. Het natuur-aquarium is een specifieke vorm van aquascaping. Deze methode is ontwikkeld in Japan door Takashi Amano en is gebaseerd op het principe van de oosterse zen-tuinen. Takashi Amano maakt hierbij gebruik van drie stijlen: De driehoek, de U-vorm en de heuvel. Met gebruikmaking van slechts een paar plantensoorten en specifieke vormen wordt een onderwaterlandschap ingericht dat rust en ruimte uitstraalt. De nadruk ligt op de planten, de inrichting en de vormgeving. De vissen komen pas op de 3e plaats. De resultaten zijn vaak spectaculair. Maar het vereist behoorlijk wat kennis, vergt veel geduld en is redelijk arbeidsintensief. Omdat een natuur-aquarium draait om de vorm en de planten kan het ook in de kleinste aquaria worden toegepast.

Het regenwoudbeek-aquarium

In de oerwoudbeken tref je de meest uiteenlopende waterstromen aan: troebel en helder, stilstaand en sterk stromend. Toch blijkt de chemische samenstelling van het water in die stromen nauwelijks van elkaar te verschillen. In de regentijd, als het water nogal troebel is, zijn er nauwelijks meer voedingsstoffen aanwezig dan in de droge tijd als het water kristalhelder is. Het water is licht-zuur (PH-waarde van 5.5 tot 6.5) en zacht met een lage waterhardheid van ong. 0.6 dH°. De watertemperatuur bedraagt ±26°C. Er zijn natuurlijk wel uitzonderingen.

 

Met name bij speciaal-aquariums valt vaak de term "zwartwater" (blackwater). In de zwartwater-beken in Maleisië meet men een PH-waarde van 4.5 en een zeer lage geleidbaarheid van 18 mu-S (met het meten van de geleidbaarheid stelt men het aantal opgeloste zouten vast. Hoe hoger de geleidbaarheid, hoe meer opgeloste zouten. Gedestilleerd water heeft een waarde van nul). De waterhardheid bedraagt slechts 0.25 dH°. Als je dit type water probeert te reproduceren in een aquarium, gaat dit zonder twijfel ten koste van de gezondheid van de planten en vissen. Spreekt men bij een speciaal-aquarium over zwartwater, dan bedoelt men meestal alleen de extreme helderheid en de bruine kleur. Die bruine kleur wordt veroorzaakt door diverse opgeloste organische stoffen. Er zijn speciale preparaten in de handel om dit zwartwater te creëren. Meer info bij aquariumspeciaalzaak Het Natuurhuis.

In het algemeen kunnen we het volgende vast stellen:

  • voor de vissen speelt het geen rol of het water helder of troebel is.
  • Een sterke stroomsnelheid bevorderd de uitwisseling van voedingsstoffen.
  • De samenstelling van het water blijft vrij constant, ondanks onregelmatigheden.
  • Denk er aan dat bij een verkleuring van het water minder licht door dringt tot de planten. Bij een sterke bruine verkleuring zal een sterkere lichtbron nodig zijn dan bij helder niet-getint water.
  • Als decoratiemateriaal kan veenkienhout fungeren. Dit kienhout, te koop bij aquariumpeciaalzaak Het Natuurhuis, is speciaal hout dat niet gaat rotten.
  • Gebruik geen kalkhoudende stenen (denk hier ook aan bij de bodembedekking), omdat die het water te hard maken.
  • Als beplanting kunnen alle soorten Cryptocoryne worden gebruikt, evenals veel Aponogeton- en Miriophyllum-soorten. Ook Javavaren en de drijvende Eikebladvaren doen het goed in een regenwoud-beek aquarium, net als Hygrophilia difformis. Dit geldt echter niet voor Bacopa, Echinodorus, Cabomba aquatica, Ludwigia en Valisneria.

Midden-Amerika

In een aquarium met een Midden-Amerika biotoop zwemmen bijna altijd levendbarenden zoals Platy's, Zwaarddragers en Guppy's. Deze soorten worden al zo lang gekweekt in onze aquaria dat ze geen bijzondere eisen meer stellen aan het water. Het aquarium telt maar weinig planten en is verder ingericht met steensoorten. Leisteen is een goed voorbeeld. Planten die oorspronkelijk uit Midden-Amerika komen zijn Cabomba, Bacopa, Lobelia, Ludwigia, Myriophyllum, Echinodorus en Heteranthera.

Het Malawi- en Tanganyika-meer

Dit is een leefgebied dat vrij gemakkelijk is na te bootsen, in ieder geval voor zover het de watersamenstelling betreft. Het Malawimeer heeft helder water met een hardheid van ca. 12 - 14 dH° en een PH-waarde van ongeveer 8,6. De temperatuur aan de oppervlakte is zo´n 22 tot 23 °C. In het meren kunnen we drie "onder-biotopen" onderscheiden:

  • De rotskust waar algen volop groeien op de stenen en waar lagere dieren (zoals de rode muggenlarven van de steekmug en mosselkreeftjes) volop voor komen. Hier leven bijna 30 verschillende soorten cichliden.
  • Zandige kust met veel minder lagere dieren, maar wel met hele velden vallisneria waar dan weer meer waterdieren leven dan op de kale zandbodem zonder beplanting. Hier leven zo'n 16 cichlide-soorten.
  • Het overgangsgebied tussen 1 en 2. Hier komt men vissen tegen uit zowel de rotskust als de zandkust, maar er leven ook vijf andere soorten. Het overgangsgebied beslaat ongeveer 25% van de totale oppervlakte. Je vindt er losse rotsblokken op de zandbodem en ook weer vallisneria-planten.

Malawi meer

In het Malawimeer leven in totaal zo'n kleine 200 soorten cichliden, waarvan er ruim 20 enkel en alleen in dit meer te vinden zijn. De meeste Malawi-cichliden worden erg groot en zijn onverdraagzaam tegenover soortgenoten. Ze moeten daarom in een zeer groot aquarium worden gehouden met voldoende stenen waarmee holen en spleten zijn gevormd. Het eventuele kalkgehalte van de stenen is geen probleem gezien de hoge hardheidsgraad van het water in het meer. De keuze in planten is beperkt: vallisneria en grote zwaardplanten. Zorg wel voor een sterke verlichting om de algengroei te stimuleren op de stenen. Algen zijn een belangrijke voedingsbron voor de vissen.

 

Het aquariumwater wordt regelmatig gedeeltelijk ververst (10% per week). Een goede watercirculatie is een pluspunt voor de gezondheid van de vissen. De watertemparatuur in het aquarium dient ±26°C te zijn. Bekende Malawi-cichliden zijn de Labeotropheus-, de Labidochromis- en de Pseudotropheus-soorten. Maar ook de minder kleurrijke Haplochromis-familie kom je vaak tegen. Alle bekende soorten kun je HIER bekijken (zoekresultaat FishBase )

Tangangyika meer

Ook het Tanganyikameer heeft een geheel eigen en kenmerkend vissen-bestand dat een kleine 140 cichlide-soorten omvat. De leefomstandigheden zijn vrijwel gelijk aan die in het Malawimeer, zodat de inrichting van het Tanganyika-aquarium niet veel zal afwijken van het Malawi-aquarium. De keus aan geschikte aquariumvissen is echter veel beperkter. Ze gedragen zich ook vaak wezenlijk anders dan de Malawi-cichliden en zijn doorgaans ook gevoeliger voor de waterkwaliteit. Het is daarom raadzaam om het water frequenter c.q. ruimer te verversen dan bij een Malawi-aquarium. De bekendste Tanganyika-cichlide is ongetwijfeld de Julidochromis ornatus.

 

Alle vissen in het Tanganyikameer staan HIER op een rijtje, na een zoekopdracht bij Fishbase. Helaas is slechts een klein deel hiervan verkrijgbaar als aquariumvis. Het Natuurhuis heeft echter regelmatig een aantal soorten op voorraad. Kom dus gerust eens kijken!

West- en Centraal Afrika

West en Centraal Afrika worden doorkruist door vele rivieren. Bekend zijn onder andere de Congorivier, de Ubanghi, de Niger en de Gambia rivier. In het stroomgebied van de rivieren tref je een aantal verschillende biotopen aan. In de langzaam stromende delen is bijvoorbeeld veel meer plantengroei te zien dan in de snelstromende delen. Uit Afrika komen diverse zalmen, enkele tetra-soorten, meervallen, de olifantvis, de mesvis, de vlindervis maar ook cichliden zoals de bekende kersenbuikcichlide.

West Afrika is ook het domein van veel killi-vissen. Een klein gedeelte van deze vissen (15%) zijn uitgesproken seizoensvissen. Hun eitjes worden afgezet in droogvallende poeltjes en overstromingsgebieden en komen in het eerstvolgende regenseizoen uit. In het aquarium leven deze vissen gelukkig langer dan één enkel seizoen. Veel killi-vissen zijn ook geschikt voor het gezelschapsaquarium, maar het mooiste is toch wel om deze kleurige vissen in een biotoop-aquarium te houden.

Zuid-Amerika - De Amazone

Op YouTube staan een paar fraaie video's over het Amazone regenwoud en het Amazone rivierenstelsel. Dit rivierenstelsel vormt het oorspronkelijke leefgebied van het grootste deel van onze aquariumvissen. Dertig procent van alle zoetwatervissen heeft er zijn biotoop. Het tropisch regenwoud in de Amazone wordt echter ernstig bedreigt door illegale houtkap. Lees hier meer over op de website van het World Wildlife Fund.

In een Zuid-Amerikaans biotoop-aquarium wordt meestal het Amazonegebied nagebootst. Het gebruik van kienhout staat centraal op een zanderige bodem. Het aantal planten in het aquarium is beperkt. Geschikte plantensoorten zijn bijvoorbeeld planten uit de families Limnobium, Ludwigia, Sagittaria, Myriophyllum, Cabomba, Lilaeopsis en Echinodorus. Wat vissen betreft heb je een ruime keuze. Heel veel dwergcichliden komen uit Zuid-Amerika. Maar ook grotere cichliden zoals Maanvissen en Discusvissen komen hier vandaan. Daarnaast leven zeer veel scholenvissen zoals tetra's, zalmen en de leden van de Corydoras- en Ancistrusfamilie in Zuid-Amerika.

 

Azië

Het Azië biotoop is nog niet zo bekend bij de meeste aquariumliefhebbers. Toch komen op dit continent veel aquariumvissen voor die ook verkrijgbaar zijn bij aquariumspecialzaak Het Natuurhuis. Zo kun je kiezen voor labyrintvissen, daniosoorten, rasboras, botia's en de Indische modderkruiper. De inrichting van het gemiddelde Azië-biotoopaquarium ziet er aantrekkelijk en lijkt vaak nogal op het Zuid-Amerika biotoop. Gebruik kienhout en veel planten, zoals bijvoorbeeld Vallisneria, Cryptocyrone, Javamos en Hygrophila.

 

Vissen-keuze

Je kunt kiezen uit de grote voorraad aquariumvissen bij Het Natuurhuis. Welke vissen je kunt kiezen en het aantal is o.a. afhankelijk van de inhoud van jouw aquarium en je ervaring. Niet alle vissen kunnen trouwens zo maar bij elkaar worden gezet. Kies je bijvoorbeeld voor een scholenvis koop dan 10 exemplaren en geen 2. Beperk je tot een paar soorten. Geschikt zijn onder meer diverse zalmen zoals Hemigrammus - en Hyphessobrycon-soorten. Dit zijn vreedzame scholenvissen die je houdt in schooltjes van 10 à 20 exemplaren. Dit geldt ook voor de Rasbora -soorten uit Zuid-Azië. Dan zijn er nog de kopstaanders (Anostomidae), de zalmachtigen (Hemiodontidae), de bijlzalmen (Gasteropelecidae) en de baarsachtigen (Cichlidae). Vergeet verder de karperachtigen (Cyprinidae), de modderkruipers (Cobitidae en Botia), meervallen (Siluridae) en labyrinthvissen (Anabantidae) niet. Uit Afrika komen diverse zalmpjes zoals de Kongozalm, de roodoog Kongozalm, de Brycinus longipinnis en de Alestopetersius caudalis. Op Wikipedia staat een lange lijst van tropische zoetwateraquariumvissen.

De medewerkers van aquariumspeciaalzaak Het Natuurhuis helpen je uiteraard graag bij jouw keuze en kunnen je bovendien goed adviseren.

Tot slot

Ter afsluiting nog een opmerking. Op het internet is heel veel informatie te vinden over het houden van tropische vissen in een aquarium, zeker in de Engelse taal. Lang niet alle informatie is helaas even betrouwbaar. Het is daarom raadzaam om voor alle zekerheid ook navraag te doen bij aquariumspeciaalzaak Het Natuurhuis als je op zoek bent naar informatie of een probleem hebt.