Bereid je goed voor

In steeds meer woonkamers staat tegenwoordig een tropisch aquarium. Tropische vissen horen inmiddels bij de meest gehouden huisdieren. Wil je zelf beginnen met deze boeiende hobby, informeer je dan goed voordat je begint. Uiteraard kun je hiervoor altijd terecht bij Het Natuurhuis.

Inhoudsopgave:

Het ene aquarium is het andere niet

Bij het houden van een aquarium komt heel wat kijken. Een goede kennis van ichthyologie (viskunde) bijvoorbeeld. En hoe behandel je water(kwaliteit). Ook moet je weten hoe je met aquariumplanten omgaat. Wil je beginnen met deze mooie en boeiende hobby? Dan is dit de plek met alle informatie die je nodig hebt. Of kom gewoon eens kijken bij onze aquarium-afdeling. Wij helpen je graag op weg.

Het begin

Als je een aquarium gaat opzetten kunt je dit op twee manieren aanpakken:
  • 1 Als je vooral in een specifieke vissoort geïnteresseerd bent, let je vooral op de eisen die deze soort stelt. Hoe groot zijn de vissen, welk type aquarium hebben ze nodig? Vervolgens kies je de bak die bij deze vissoort past.
  • 2 Je kunt ook uitgaan van het aquarium zelf. Bijvoorbeeld omdat je een gezelschaps-aquarium decoratiever vindt of omdat de ruimte beperkt is. In dat geval beslis je als eerste wat voor aquarium je wilt kopen. Hoe groot moet het zijn, welke vorm moet het hebben en waar komt het te staan? Daarna kies je vissen die goed in de door jouw gekozen bak kunnen leven.

Vissen kiezen

Het is belangrijk om vooraf goed na te denken over welke vissen je wilt gaan houden. Elke vissoort heeft zijn eigen verzorging nodig en niet elke vis is geschikt voor elk aquarium. Wil je verschillende vissoorten bij elkaar zetten, dan moet je nagaan of ze onder min of meer dezelfde omstandigheden leven en of ze elkaar niet zullen hinderen of aanvallen.
Vissen maken vaak gebruik van een specifieke waterlaag. Zo zijn er vissen die vooral op de bodem blijven terwijl andere vooral bovenin rondzwemmen. Kies niet allemaal soorten die in dezelfde waterlaag leven maar probeer dit te verdelen. De medewerkers van aquariumspeciaalzaak Het Natuurhuis kunnen je goed adviseren zodat je een weloverwogen keuze kunt maken.
Natuurlijk moet je rekening houden met het aantal vissen dat in jouw aquarium past. Een vuistregel is om niet meer dan één centimeter vis per liter water te nemen. Ga bij het berekenen van het aantal liters water niet zonder meer uit van de hoogte, breedte en diepte maar trek de ruimte die wordt ingenomen door bodem en decoratie er af! Houd er ook rekening mee dat de vissen vaak nog zullen groeien.

 Blader door onze verzameling aquariumvissen

Pagina 1 van 173
  • Acanthophtalmus kuhlii

    Deze modderkruipers, ook wel 'slangenvisjes' genoemd, zijn een heel leuke aanvulling op het vissenbestand. Ze zien er volledig anders uit dan de meeste vissen en...

    Lees meer: ...

 

De bak

De meeste aquaria zijn rechthoekig maar er bestaan ook drie-, vijf- of zeshoekige aquaria. De meeste bakken zijn volledig van glas gemaakt. Andere bestaan uit glas in een gedeeltelijk of compleet raamwerk van metaal, vaak aluminium. De bekende vissenkom of een zuil-aquarium is voor verreweg de meeste vissoorten geen goede behuizing. Door het kleine wateroppervlak is het contact met de lucht in verhouding tot de hoeveelheid water te klein. Hierdoor zal beluchting noodzakelijk zijn. Daarnaast biedt deze vorm de vis weinig ruimte om heen en weer te zwemmen, is er geen dichte achterwand die de vissen veiligheid biedt en vergroot de gebogen ruit alles wat van buitenaf komt wat schrik en vervolgens stres kan opleveren bij de vissen.
Kies bij voorkeur een aquarium met een dekruit. De dekruit zorgt ervoor dat het water minder snel verdampt en beter op temperatuur blijft. Bovendien houdt het de vissen in de bak. Hoe groter het aquarium hoe gemakkelijker het is om de waterkwaliteit constant te houden. Maar een groot aquarium is wel duurder in aanschaf maar bijvoorbeeld ook in energieverbruik. Een flink tropisch aquarium met filterpomp kan 900 kWh per jaar verbruiken (180 euro; prijspeil 2016).
Plaats het aquarium op een rustige plek. Zet het niet in de zon want daardoor kan er veel algengroei optreden en is de watertemperatuur niet goed constant te houden. Let erop dat het aquarium precies waterpas moet staan om breuken te voorkomen en leg schokabsorberend materiaal (bijvoorbeeld polystyreen) onder de bodem. Houd er rekening mee dat een gevuld aquarium heel zwaar kan zijn. Ga daarom na of de vloer en het meubel waarop het aquarium geplaatst wordt het gewicht wel kunnen dragen. Houd er rekening mee dat je overal goed bij moet kunnen als je het aquarium schoonmaakt. Het aquarium verplaatsen na het vullen is heel erg lastig dus bedenk vooraf of je echt de juiste plek hebt gekozen. Denk er ook aan dat je stopcontacten nodig zult hebben voor o.a. de verwarming, de verlichting en het filter. Woon je in een flat of bovenwoning, denk er dan aan dat er bij breuk van een ruit ontzettend veel water op de vloer komt wat vervolgens ook bij de onderburen terecht kan komen. Ga na of jouw verzekering dit dekt en pas de polis aan als dit niet zo is.
aquariumvormen-rounded > Dierspecialist Het Natuurhuis | Tropisch aquarium | Aquarium > aquarium, tropisch, tropisch aquarium

De inrichting: bodem, stenen, hout

Gebruik altijd een achterwand. In een doorkijkaquarium zonder tussenschot voelen vissen zich niet veilig. Er zijn verschillende soorten achterwanden te koop. Sommige bevestig je in het aquarium, andere plak je tegen de achterwand aan. Als je erg handig bent kun je ook zelf een achterwand maken. Op het internet zijn talloze voorbeelden met instructie te vinden.
Op de bodem van het aquarium kun je grind of zand gebruiken. Kies een product dat bedoeld is voor aquaria en gebruik geen steentjes met scherpe randjes! Kies liefst geen wit of lichtgekleurd grind of zand. Veel vissen vinden dit niet prettig. Stem de bodem af op de vissoort. Er zijn vissen die graag in de bodem wroeten en zelfs vissen die zich soms helemaal ingraven. Voor die laatste groep van vissen heb je bijvoorbeeld een zandbodem nodig. Als basislaag kun je een voedingsbodem aanbrengen die meststoffen bevat en speciaal bedoeld is om er planten in te laten wortelen. Door deze laag af te dekken met grind of zand wordt de voedingslaag vastgehouden. Houd er wel rekening mee dat een teveel aan meststoffen voor een overmaat aan algengroei kan zorgen en invloed heeft op de waterkwaliteit.
Ter decoratie en als schuilplaats voor de vissen zijn stenen, hout of planten geschikt. Bij alles wat je in het aquarium zet is het belangrijk dat er geen mineralen of giftige stoffen uit vrij kunnen komen en dat het vrij is van ziektekiemen. Je kunt het decoratiemateriaal dan ook het beste bij bijvoorbeeld aquariumspeciaalzaak Het Natuurhuis kopen. Zeker bij hout moet je opletten dat het geschikt is om in het water te staan. Een voorbeeld van geschikt materiaal is kienhout. Bij stenen moet je vooral oppassen voor het vrijkomen van kalk en metalen.
 

  Snapshot

Een aquarium kopen, dat vol laten lopen met water en er vervolgens vissen in zetten: ... klaar! Zo gemakkelijk is het natuurlijk ook weer niet. Toch is het een vooroordeel dat het hebben van een aquarium ook veel werk betekent. De meeste vissen zijn vrij gemakkelijk te houden, zelfs gemakkelijker als veel andere huisdieren. Door de goede apparatuur die je tegenwoordig kunt krijgen (filters, verwarmingselementen, regelbare verlichting, voer-automaten) hoef je niet meer constant met je aquarium bezig te zijn. Je kunt zelfs met een gerust hart even op vakantie zonder dat je de buren lastig hoeft te vallen. Voor aquariumliefhebbers is er inmiddels een enorme keuze aan vissoorten uit tropische wateren en rivieren, die in een aquarium gehouden kunnen worden.
wikipedia-logo > Dierspecialist Het Natuurhuis | Tropisch aquarium | Aquarium > aquarium, tropisch, tropisch aquarium
Aquarium op Wikipedia
wikibooks-logo > Dierspecialist Het Natuurhuis | Tropisch aquarium | Aquarium > aquarium, tropisch, tropisch aquarium
Aquaristiek op Wikibooks

  Downloads

 Download de JBL folder over het inrichten van een aquarium

-Download folder-

 Download de JBL folder over het aquariumwater

-Download folder-

 Download de HS Aquafolder over het zoetwateraquarium

-Download folder-

 Download de informatiebrochure van Sera over het inrichten van een aquarium

-Download folder-

 Download de brochure van Colombo over aquariumplanten

-Download folder-

 Download de folder van Tetra over je eerste aquarium met een leidraad voor beginners

-Download folder-

 Download de folder van Tetra met ideeën voor mooie aquaria

-Download folder-

 Download de folder van Tetra over aquaristiek voor experts

-Download folder-

 Download de folder van Dennerle over het nano-aquarium

-Download folder-

 Download de folder van Dennerle over het voorkomen van algen

-Download folder-
 
 

Bij het bepalen van het decoratiemateriaal moet je ook rekening houden met het type vissen dat je wilt houden. Sommige vissen hebben veel schuilplaatsen nodig, andere hebben juist behoefte aan veel zwemruimte. Heb je bijvoorbeeld grotere vissen die graag graven? Pas dan op dat stenen niet kunnen omvallen.

 

Water

Een goede waterkwaliteit is bepalend voor de gezondheid van jouw vissen. Voor het zoetwateraquarium kun je meestal gewoon leidingwater gebruiken. Dit kun je eventueel voorbewerken om er zeker van te zijn dat er geen chloor en andere stoffen zoals metalen inzitten. Bij aquariumspeciaalzaak Het Natuurhuis verkopen we middelen waarmee je het leidingwater geschikt maakt voor jouw vissen. Overigens is het leidingwater in Nederland van goede kwaliteit en wordt er vrijwel nooit chloor aan toegevoegd. Voor sommige vissoorten zoals discusvissen kun je het beste leidingwater mengen met osmosewater. Dit kun je zelf maken met behulp van een osmose apparaat dat je bij aquariumspeciaalzaak Het Natuurhuis koopt.

Om de vissen gezond te houden zijn een aantal chemische aspecten van het water van belang. In de eerste plaats moet je letten op de zuurgraad (de pH-waarde) van het water. Die wordt aangegeven met een getal van 1 tot 14, waarbij waarden onder 7 zuur zijn en boven 7 basisch. Neutraal water heeft een pH van 7. Welke pH het water moet hebben hangt af van de vissoorten die je in het aquarium zet. Sommige vissen hebben het liefst een licht zuur milieu terwijl andere het beter doen bij hogere pH-waarden. Er zijn vissoorten die afwijkingen van hun ideale pH goed tolereren, maar voor andere kan een schommelende zuurgraad dodelijk zijn. Vraag daarom altijd even om advies bij aquariumspeciaalzaak Het Natuurhuis als je het niet zeker weet.

Een andere belangrijke waarde is de hardheid van het water. Er bestaan verschillende manieren om deze weer te geven. De totale hardheid (gH) wordt uitgedrukt in graden DH. Deze loopt van 0 tot 30. De totale hardheid is eigenlijk alleen belangrijk als je vissen wilt houden die van nature heel zacht water nodig hebben. Daarnaast is ook de KH of carbonaathardheid van belang die aangeeft hoeveel kalk er in het water is opgelost. De KH-waarde is van invloed op de pH-waarde, dus het is verstandig om die in de gaten te houden. Een KH-waarde van tenminste 5 zorgt ervoor dat de pH beter stabiel blijft. Er zijn chemicaliën te koop die de KH helpen verhogen. Vraag om advies bij aquariumspeciaalzaak Het Natuurhuis.

Naast de zuurgraad en de hardheid van het water moet je ook de hoeveelheid stikstofverbindingen zoals ammonium en nitriet in de gaten te houden. Deze stoffen ontstaan uit afvalproducten en vervuilen het water. Ze moeten door het filter uit het water worden gehaald. Regelmatig de waterkwaliteit checken is dan ook nodig om de juiste werking van het filter te controleren en problemen vóór te zijn.

Planten

Planten hebben meerdere functies in het aquarium. Behalve als decoratie dienen ze ook als schuilplaats voor de vissen en helpen ze mee de waterkwaliteit op peil te houden. Ze produceren zuurstof en nemen bovendien voedingsstoffen op waardoor die niet meer beschikbaar zijn voor algen. Een gezonde plantengroei is de beste indicatie voor een goed lopend aquarium.

Bij de aanschaf van aquariumplanten moet je op een aantal zaken letten. Houd in de eerste plaats rekening met de behoeften van de vissen. Heb je vissen die veel zwemruimte nodig hebben zorg dan dat je het aquarium niet te vol zet. Kies je voor vissen die hun eieren tussen planten leggen of juist levende jongen baren die schuilplaatsen nodig hebben, dan moet je hier de juiste plantensoorten bij kiezen. Ook zijn er vissen die planten opeten of uitgraven. Daarnaast stelt elke plantensoort ook zijn eigen eisen aan de temperatuur en watersamenstelling. Kies dus bij voorkeur planten die ongeveer dezelfde omstandigheden vragen als jouw vissen.

Verder is het van belang hoe groot de planten worden, hoe snel ze groeien en hoe sterk ze zijn. Snelgroeiende planten hebben bijvoorbeeld een grotere invloed op de pH-waarde (de zuurgraad) van het water. Ook de bijdrage aan de productie van zuurstof en opname van koolstofdioxide (CO2) uit het water is afhankelijk van de plantensoort. Drijfplantjes wisselen bijvoorbeeld vooral gassen uit met de lucht in plaats van met het water. Bekende waterplanten die erg nuttig zijn bij het op peil houden van de waterkwaliteit zijn bijvoorbeeld Vallisneria, vederkruid soorten (Myriophyllum) en waterpest (Egeria).

Spoel nieuwe planten altijd af voor je ze in het aquarium zet zodat er geen eventuele parasieten kunnen worden overgedragen.

 Meer info over aquariumplanten: Aquariumplanten

Verwarming

Veel aquariumvissen komen van oorsprong uit tropische gebieden. Je hebt dan ook een verwarmingselement nodig. Bij het kiezen van een verwarmingselement ga je uit van de gewenste watertemperatuur, de temperatuur van de kamer waarin de bak staat en de inhoud van het aquarium. Is het in de kamer waar de bak staat ongeveer twintig graden en hebben de vissen graag water van 25 graden Celsius, dan heb je voor een bak van 50 liter een verwarming van 50 Watt nodig. Maar voor een bak van 150 liter al snel 100 Watt! Laat je dus goed adviseren door de medewerkers van aquariumspeciaalzaak Het Natuurhuis. Kies een verwarmingselement met thermostaat zodat de temperatuur zo min mogelijk schommelt. Veel vissen kunnen daar niet zo goed tegen. Plaats de verwarming laag in de bak zodat de warmte goed verdeeld wordt. Een thermometer om de watertemperatuur te kunnen controleren is ook belangrijk.

Verlichting

Elk aquarium moet verlicht worden niet alleen vanwege de vissen maar vooral ook voor de planten. Het tropisch aquarium heeft zo’n twaalf uur per dag verlichting nodig. Er zijn verschillende manieren om je aquarium te verlichten. Het meest gebruikt zijn tl-buizen. Die zijn zuinig in het gebruik en hebben een goede lichtopbrengst. Vooral fluorescentiebuizen zijn erg geschikt omdat die de kleuren van de vissen goed laten uitkomen. Je kunt overigens verschillende typen buizen prima met elkaar combineren. De medewerkers van aquariumspeciaalzaak Het Natuurhuis kunnen je ook hierover adviseren.

Zet de verlichting op een tijdschakelaar zodat er een vast ritme van licht en donker ontstaat. De vissen stellen zich hier op in en dit bevorderd hun gemoedsrust. Als je meerdere lampen hebt kunt u ervoor kiezen om die één voor één aan en uit te laten gaan. Daardoor is de overgang van donker naar licht en omgekeerd van licht naar donker geleidelijker. Dat geeft een natuurlijker beeld en voorkomt schrikreacties. In de tropische thuiswateren van de meeste aquariumplanten wordt de hemel steeds opnieuw verduisterd door onweer. Het is daarom aan te raden planten een pauze te gunnen en de verlichting 's middags twee tot vier uur uit te schakelen. Tijdens deze uren hebben de planten genoeg aan het daglicht door het raam. Hierdoor wordt eveneens algen het leven moeilijker gemaakt. Een voorbeeld:

  •  09.00 tot 14.00 uur: 1e lichtfase, duur 5 uur
  •  14.00 tot 17.00 uur: lunchpauze, duur 3 uur
  •  17.00 tot 22.00 uur: 2e lichtfase, duur 5 uur

CO2-systeem

Om te kunnen groeien en in leven te blijven hebben alle planten kooldioxide (CO2) nodig. Planten gebruiken CO2 als voeding door dit om te zetten in suiker (=voeding) en zuurstof. Het kan daarom noodzakelijk zijn om een CO2-systeem te gebruiken, zeker als je snelgroeiende planten in jouw aquarium wilt zetten. Dit dient dan als bemesting voor de planten en het verlaagt de pH-waarde die anders door omzetting van CO2 naar zuurstof op zou lopen.

Waarom CO2-bemesting in een aquarium?

Aquariumwater bevat bijna altijd te weinig CO2. Direct al bij de drinkwaterbedrijven wordt door beluchting het natuurlijke CO2 aan het leidingwater onttrokken. De kleine hoeveelheden in het aquarium nemen de waterplanten gretig op. Meestal is dat niet genoeg. Stengels en bladeren worden dan snel zwak en bleek. Er is geen enkele groei waar te nemen. De weerstand is verzwakt en algen nestelen zich op de bladeren. In tegenstelling tot in de vrije natuur waar vaak afgestorven bladeren e.d. op de rivierbodem liggen die voor CO2 zorgen, ontbreekt in het aquarium die natuurlijke CO2-voorziening.

Andere voordelen van CO2 toevoeging

CO2 lost in het water gedeeltelijk op als koolzuur. Met CO2 kan daarom de pH-waarde (zuurgraad) van het aquariumwater worden ingesteld op een voor vissen en planten optimale, natuurgetrouwe waarde. Vooral aquariumvissen houden van enigszins zuur water. Het heeft een positief effect op de zeer gevoelige vissenhuid Belangrijke sporenelementen voor planten en vissen komen beter beschikbaar Lelijke kalkaanslag op de plantenbladeren ("biogene ontkalking") wordt voorkomen

Welk CO2-gehalte is het juiste?

Ideaal is een waarde tussen 20 en 25 mg/l. De voor dit CO-2 gehalte vereiste toevoeging hangt van verschillende factoren af. De beplanting, de watercirculatie en de oppervlakte-volumeverhouding zijn voorbeelden hiervan. Daarom moet de toe te voegen hoeveelheid CO2 voor elk aquarium individueel worden berekend. De medewerkers van aquariumspeciaalzaak Het Natuurhuis kunnen je goed adviseren.

Hoe kan ik het CO2-gehalte in het water bepalen?

Het CO2-gehalte, de carbonaathardheid (KH) en de pH-waarde staan in een bepaalde verhouding tot elkaar. Met de pH-waarde en carbonaathardheid kan het CO2-gehalte van het water exact worden berekend. Geschikte pH- en KH-testen zijn bij aquariumspeciaalzaak Het Natuurhuis verkrijgbaar.

 

Beluchting en Filters

Beluchting

Een luchtpompje is in principe niet nodig als je genoeg planten in het aquarium hebt. De planten produceren dan voldoende zuurstof en met behulp van een pomp met filter zorg je ervoor dat het water circuleert en de zuurstof door de hele bak verspreid wordt. Bovendien zal een luchtpompje de koolstofdioxide (CO2) uit het water halen waardoor de planten een tekort aan CO2 hebben. Als er weinig planten zijn of er te weinig stroming in het aquarium is kan het toch nuttig zijn om te kiezen voor een pompje met bijvoorbeeld beluchtingssteentjes. Die zorgen er dan voor dat in alle lagen van het water zuurstof wordt geblazen.

Bij een groot gebrek aan zuurstof in het aquarium kan er, zeker als het filter nog niet goed werkt, een te hoog ammonium- of nitrietgehalte ontstaan. Je kunt dan soms de vissen naar lucht zien happen aan het wateroppervlak. Dit komt niet snel voor maar bij twijfel kun je met behulp van een testsetje het zuurstofgehalte meten. ’s Ochtends na het aanzetten van de verlichting moet de hoeveelheid zuurstof tenminste 4 mg/l zijn bij water van 25 graden Celsius.

Filters

Om het water schoon te houden is in elk aquarium een filter nodig. Een goed filter bestaat uit een mechanisch en een biologisch deel. Het mechanische deel van het filter haalt het zichtbare vuil uit het water zodat het er helder uitziet. Het biologische deel van het filter bestaat uit materiaal waarin bacteriën leven. Die zetten schadelijke stoffen om zoals ammoniak/ammonium en nitriet. Die stoffen komen in het water via uitwerpselen, voedselresten en afstervende plantendelen. Ammoniak (NH3) in de uitwerpselen van vissen wordt door een reactie met het aquariumwater voor een deel omgezet in ammonium (NH4+).

Ammoniak is erg giftig voor de vissen, het veroorzaakt al schade aan de kieuwen vanaf 0,05 mg/liter en bij waarden boven 2 mg/liter gaan de vissen zelfs dood. Ammonium is echter veel minder giftig. Hoe lager de pH, hoe meer ammoniak er wordt omgezet in ammonium. Bij een pH onder de 7 wordt vrijwel alle ammoniak omgezet in ammonium. Bij hogere temperaturen wordt er minder ammoniak omgezet dan bij lagere temperaturen. Bij een aquarium met een hoge temperatuur en een hoge pH is de kans op problemen met ammoniak dus veel groter dan bij een aquarium met wat lagere temperatuur en een pH onder de 7.

De bacteriën in het biologisch filter, in de bodem en in het water zetten ammonium om in nitriet (NO2). Nitriet is ook giftig voor de vissen. Andere bacteriën in het bio-filter zetten nitriet met behulp van zuurstof om in nitraat(NO3), dat veel minder schadelijk is. Nitraat kan door planten worden gebruikt voor de groei en wordt zo voor een deel uit het water verwijderd. De gemakkelijkste manier om een overmaat aan nitraat te verwijderen is om een deel van het water te verversen.

Het mechanische deel van het filter kan bijvoorbeeld een spons zijn of filterwatten waar het water doorheen stroomt. Hierdoor worden de grotere vuildeeltjes eruit gezeefd. Ook kan actieve kool gebruikt worden om gifstoffen te binden. Daarna stroomt het water door een biologisch filter. Veelgebruikte filtermaterialen voor het biologische filter zijn keramische steentjes, filterwatten of schuimstof. Deze kunnen ook gecombineerd worden. Bacteriën kunnen zich hier goed aan hechten en het water kan er tussendoor stromen. Door een combinatie te maken van diverse filteronderdelen is het mogelijk om niet het hele filter tegelijk te vervangen of schoon te maken. Hierdoor zouden immers alle reinigende bacteriën tegelijk worden verwijderd en duurt het een tijd voordat het filter weer goed werkt. Een filter moet altijd worden schoongemaakt met aquariumwater en nooit met heet water of schoonmaakmiddel, omdat dit alle bacteriën zou doden.

Filters mogen ook niet te vaak worden schoongemaakt. Het mechanische deel kun je uitspoelen als het vies begint te worden, bijvoorbeeld tijdens het water verversen, en indien nodig vervangen. Voor het biologische filtermateriaal is spoelen met aquariumwater meestal al genoeg. Indien nodig kan het materiaal worden vervangen, maar doe dit beetje bij beetje zodat er steeds voldoende bacteriën aanwezig blijven om het water te kunnen schoonmaken. Om te controleren of het filter goed werkt, of vervangen of schoongemaakt moet worden moet je de waterkwaliteit testen.

Soorten filters

Er bestaan filters in allerlei varianten. Sommigen hangen in hun geheel binnen het aquarium. Het voordeel hiervan is dat er geen slangen kunnen lekken. Andere filters bestaan uit een pot met filtermateriaal die buiten het aquarium geplaatst wordt en waar het water met slangen doorheen wordt geleid. Kies een filter met een afsluitkraantje, dan is het relatief eenvoudig om het filter af te koppelen en schoon te maken. Pas op dat de pomp van het filter, en dus de waterstroom, niet te sterk is want dit zal de vissen uitputten. De capaciteit van het filter moet worden afgestemd op de grootte van de bak, de hoeveelheid vissen en de soort vissen die je gaat houden. Uiteraard heb je voor een grotere hoeveelheid vissen een sterker filter nodig, maar sommige vissen produceren meer afval dan andere en sommige soorten zijn gevoeliger voor afwijkingen van de waterkwaliteit. Laat je daarom goed adviseren door de medewerkers van aquariumspeciaalzaak Het Natuurhuis als je een filter gaat aanschaffen!

 

Volgorde van opbouw

Als je aan alle onderdelen van jouw aquarium gedacht hebt en je weet hoe je het wilt gaan inrichten, kun je beginnen met het vullen van de bak. Dit is niet iets wat in een middag gedaan kan worden: je zult tussen de verschillende stappen moeten wachten om een goed resultaat te krijgen. Dit komt doordat er een biologisch evenwicht tot stand moet komen. Houd de volgende stappen aan:

  • 01 Installeer de bak, zet hem waterpas, vul hem eventueel eerst met water en wacht om te zien of de bak nergens lekt. Haal dan het water er weer uit en maak de bak goed schoon zonder schoonmaakmiddelen.
  • 02 Breng de bodemlaag aan. Als je vooraf bedenkt waar je de planten wilt zetten weet je ook waar je eventueel wat voedingsbodem voor planten onder het zand of grind moet doen.
  • 03 Plaats decoratiemateriaal en apparatuur zoals verwarming, verlichting, filter en pomp.
  • 04 Vul de bak met leidingwater van ongeveer 25 graden. Giet dit niet rechtstreeks op de bodem maar zet een bord op de bodem en giet het water daarin. Zo voorkom je dat je de zojuist aangebrachte bodemlaag wegspoelt.
  • 05 Voeg indien nodig een waterbewerkingsmiddel toe dat het water geschikt maakt voor de vissen.
  • 06 Zet alle apparatuur aan.
  • 07 Spoel nieuwe aquariumplanten af en verwijder dode bladeren voordat je de planten in het aquarium zet. Bij rozetvormige planten kun je de wortels een eindje afknippen. Zet planten goed vast in de bodem.
  • 08 Nu zul je moeten wachten. Het filter moet nu echt gaan werken en er moeten bacteriën gaan groeien. Je kunt een speciaal bacteriënpreparaat kopen om dit proces sneller te laten gaan.
  • 09 Na het aantal dagen dat is aangegeven op het bacteriënpreparaat zou het water van goede kwaliteit moeten zijn. Om hier zeker van te zijn, is het verstandig om een aantal waarden te meten. Het gaat dan vooral om de pH, KH, ammonium en nitriet. Deze laatste waarde moet lager zijn dan 0,2 mg/l voordat je de vissen kunt introduceren.
  • 10 Als alle testen goed zijn kun je de eerste vissen inzetten. Begin altijd met maar een paar vissen en zet niet meteen de hele bak vol. Dit kan het filter nog niet aan en de kans is groot dat je dan binnen een paar dagen dode vissen hebt.
  • 11 Blijf de volgende dagen de waterkwaliteit meten zodat je kunt zien of deze op peil blijft. Zet dan beetje bij beetje vissen erbij.

 

 Meer info over het inrichten van een aquarium: Een aquarium inrichten

 

 

Vissen introduceren

Als je vissen koopt krijgt je ze meestal mee in een plastic zak met water. Wikkel hier voor het transport een zak omheen zodat ze in het donker zitten en zo min mogelijk stress hebben. Bij aquariumspeciaalzaak Het Natuurhuis gebeurt dit standaard. Schommel zo min mogelijk heen en weer. Thuis laat je de plastic zak minstens een kwartier drijven op het wateroppervlak van het aquarium. Zo kan het water de temperatuur van het aquarium aannemen. Daarna schep je beetje bij beetje water uit het aquarium in de plastic zak zodat de vissen kunnen wennen aan de watersamenstelling. Na een half uurtje kun je de vissen in het aquarium zetten. Er zijn twee manieren om dit te doen.

  • 1 Je kunt een gat in de zak knippen of de zak kantelen en de vissen zelf laten weg zwemmen. Je hoeft zo de vissen niet aan te raken.
  • 2 Een andere methode is om de vissen met een schepnetje voorzichtig uit de zak te halen of deze leeg te gieten in een bakje van waaruit je de vissen met een netje overzet in jouw aquarium. Je krijgt op deze manier zo min mogelijk transportwater in jouw aquarium, maar een nadeel is dat het netje de vissen kan beschadigen zeker als je vissen met lange vinnen hebt. Het geeft de vissen ook meer stress.

Om te voorkomen dat eventuele beschadigingen door transport en schepnetje leiden tot infecties kun je een speciaal hiervoor bestemd middel aan het water toevoegen dat de huid helpt beschermen en de weerstand bevordert. Als je nieuwe vissen aan een al bestaand aquarium met vissen wilt toevoegen, dan kun je ze het beste eerst twee weken in quarantaine houden in een aparte bak. Zo kun je zien of de vissen gezond zijn en voorkom je dat ze de al aanwezige vissen besmetten.

 Meer info over aquariumvissen: onze aquariumvissen.

 

 

Regelmatige watercontrole

Een goed aquarium is chemisch in balans. De concentraties van de verschillende stoffen die in het water voorkomen hebben allemaal invloed op elkaar. Het is voor de gezondheid van de vissen erg belangrijk om dit evenwicht goed te bewaren. Om plotselinge sterfte als gevolg van een verslechterde waterkwaliteit te voorkomen is het verstandig om regelmatig een aantal tests uit te voeren. De belangrijkste waarden die je moet meten zijn de pH, de KH en het nitrietgehalte. Ook het ammonium-, nitraat- en fosfaatgehalte zijn belangrijk. Zoals al eerder genoemd, hangen ammonium, nitriet en nitraat met elkaar samen.

Eiwit dat door vissen wordt afgebroken komt als ammoniak in het water en wordt daar omgevormd tot ammonium. Daarna wordt het onder invloed van zuurstof omgezet in nitriet en vervolgens in nitraat door de bacteriën in het filter. Als het filtersysteem niet goed werkt blijft nitriet aanwezig in het water. Van deze drie stikstofverbindingen is nitriet het meest giftig. Bij hoge pH-waarden, die in de meeste aquaria dan ook voorkomen moeten worden, wordt ammonium weer omgezet in ammoniak dat ook erg giftig is. Het is dus erg belangrijk dat het filter goed werkt en voldoende capaciteit heeft. Je kunt problemen met deze stoffen voorkomen

  • 1 Door ervoor te zorgen dat je nooit meer voert dan de vissen in één tot twee minuten opeten.
  • 2 Voedselresten, dode bladeren en dode vissen moeten meteen worden verwijderd.
  • 3 Zet niet meer vis in het aquarium dan het filter aan kan.

Planten gebruiken nitraat als bouwstof maar vanwege de beperkte ruimte kunnen de planten in een aquarium nooit alle nitraat opnemen. De hoeveelheid nitraat neemt dus langzaam toe. Hoewel dit niet direct giftig is voor de vissen krijg je wel last van algengroei. Uiteindelijk begint dan ook het nitrietgehalte te stijgen. Daarom zul je hoe dan ook het water af en toe gedeeltelijk moeten verversen. Om zoveel mogelijk nitraat door de planten te laten opnemen helpt het om de waterplanten regelmatig te snoeien. Ze gaan dan weer nieuw blad produceren waarvoor ze nitraat gebruiken.

Fosfaten zijn voornamelijk afkomstig uit uitwerpselen en voerresten. Ook aan leidingwater worden soms fosfaten toegevoegd om het verkalken van leidingen te voorkomen. Veel fosfaten in het aquariumwater zorgen vaak voor een enorme algengroei. Ook hier is matig voeren en regelmatig water verversen het devies. Bij aquariumspeciaalzaak Het Natuurhuis kun je testsetjes kopen om deze stoffen in het water te meten.

Onderhoudsschema

Natuurlijk kijk je dagelijks naar de gezondheid van de vissen. Let op ontspannen vinnen, een schone gave huid, of de vissen goed eten en op hoe ze zwemmen. Ook de watertemperatuur moet je elke dag even controleren. Zie je voedselresten verwijder die dan met een hevel of schepnetje. Let ook op of de pomp nog goed werkt en het filter voldoende water doorlaat.

Controleer tenminste een keer per twee weken de watersamenstelling. Vervang ongeveer elke twee weken een tiende tot een derde van het water. Hoeveel je moet verversen hangt af van de bezetting van jouw bak en de werking van het filter. Laat je hierbij leiden door de resultaten van de watertests. Het verversen van het water doe je altijd met water dat op de juiste temperatuur is gebracht en dat indien nodig is voorbewerkt om ongewenste stoffen eruit te halen.

Als het mechanische deel van het filter vies is kun je dit uitspoelen in het weg te gooien aquariumwater. Af en toe moet je de ruiten schoonmaken. Hoe vaak dit nodig is hangt af van de conditie van jouw aquarium en de hoeveelheid algen. Je kunt dit doen met een pluk filterwatten of met een magneetveger. Voor hardnekkige algen gebruik je een krabber.

Heb je veel snelgroeiende beplanting en weinig vissen dan kan het nodig zijn om af en toe wat plantenmest te geven. Hoe vaak dit nodig is ligt aan het product dat je hiervoor gebruikt. Er bestaan bijvoorbeeld tabletten die vier weken meegaan. Geef niet teveel want dat veroorzaakt ongewenste algengroei. Bovendien zorgt teveel plantenmest ervoor dat de planten geen nitraat uit het water hoeven op te nemen waardoor de waterkwaliteit achteruit gaat.

Het mechanische filtermateriaal moet vervangen worden als het te vies wordt of verzadigd is. Het biologische filtermateriaal hoef je normaal gesproken alleen maar te spoelen in oud aquariumwater. Mocht je dit toch willen vervangen doe dit dan met kleine beetjes tegelijk omdat je anders ook de bacteriën verwijdert die het water schoonhouden.

Af en toe zijn de tl-buizen aan vervanging toe. Hoe vaak je ze moet vervangen hangt af van het type. Heb je er meer dan één vervang ze dan niet allemaal tegelijkertijd om grote verschillen in lichtsterkte te voorkomen.

Zieke of dode vissen

Heb je zieke of dode vissen in het aquarium dan is het zaak om snel te ontdekken wat er aan de hand is. Verwijder dode dieren metéén uit het aquarium. Doe dit zo rustig mogelijk om stress voor de andere vissen te beperken. Zet zieke vissen eventueel in een quarantainebak waar je water uit het aquarium in doet. Vaak zijn de andere vissen echter ook al besmet en zul je het hele aquarium moeten behandelen. Controleer dan in de eerste plaats de watersamenstelling en neem indien nodig maatregelen om de waterkwaliteit te verbeteren.

Let op de ziekteverschijnselen en ga na welke ziekte de vissen kunnen hebben. Kijk daarbij naar de vinnen, de schubben, eventuele verkleuringen of een afwijkende manier van zwemmen. Een goed boek met ziektesymptomen kan hierbij handig zijn. Bij aquariumspeciaalzaak Het Natuurhuis kun je terecht voor algemeen advies over ziekten en mogelijke behandelwijzen. Ook vindt je hier enkele bestrijdingsmiddelen tegen ziekten. Zorg er echter wel voor dat je lang genoeg doorgaat met behandelen zodat alle ziekteverwekkers gedood worden. Er zijn in Nederland ook dierenartsen die gespecialiseerd zijn in vissen. Is laboratoriumonderzoek gewenst dan kun je contact opnemen met het visziektenlaboratorium van CVI in Lelystad.

Het koudwateraquarium

 

Natuurlijk kun je er ook voor kiezen vissen te houden die geen warm water nodig hebben zoals de zonnebaars, goudvisvarianten of het stekelbaarsje. Veel zaken die voor het tropisch aquarium gelden gaan ook op voor een koudwateraquarium. Veel koudwatervissen worden echter groter dan tropische vissen dus houd daar rekening mee bij het bepalen van de maat van de bak. Koudwatervissen hebben behoefte aan wat harder water met een wat hogere pH. Voor sommige vissen zul je het aquarium vooral in de zomer moeten koelen. Hiervoor zijn speciale koelapparaten in de handel. Ook moet je rekening houden met de watertemperatuur bij het uitkiezen van de aquariumplanten.